De basis voor een goede lactatie en vitale biggen

Albert Timmerman

Productmanager zeugen en biggen

11 oktober 2026
-
3 min.

De laatste dagen vóór het werpen:

De overgang van dracht naar lactatie is één van de meest kritische periodes in het leven van een zeug. In slechts enkele dagen verandert haar lichaam van het dragen van ongeboren biggen naar het produceren van grote hoeveelheden biest en melk. Tegelijkertijd moet zij zich voorbereiden op het werpproces zelf. Juist in deze laatste dagen vóór het werpen worden de voorwaarden gelegd voor een goede start van de lactatie én sterke, vitale biggen. Voor varkenshouders is dit een periode waarin voeding, water en management het verschil kunnen maken.

De laatste groeispurt van de ongeboren biggen

In de laatste dagen voor het werpen groeien de ongeboren biggen snel door. De behoefte aan voedingsstoffen neemt toe en de druk op het lichaam van de zeug wordt groter. Tegelijkertijd wordt de beschikbare ruimte in de buikholte steeds beperkter.Voor de zeug betekent dit dat zij niet alleen haar eigen onderhoud moet ondersteunen, maar ook de ontwikkeling van een volledig nest biggen. Een goede voer- en wateropname blijft daarom belangrijk in deze laatste fase van de dracht. Terwijl de biggen nog in de baarmoeder zitten, vinden ook belangrijke veranderingen plaats in de uier. Het melkklierweefsel ontwikkelt zich verder en de productie van biest komt op gang. Biest bevat niet alleen energie, maar ook afweerstoffen en bioactieve componenten die bijdragen aan de ontwikkeling en weerstand van de big.

Een rustige stressvrije omgeving helpt de zeug om zich optimaal voor te bereiden op het werpproces. Juist in deze periode kan het beperken van onnodige verstoringen bijdragen aan een soepelere overgang van dracht naar lactatie.

Juiste voeding om de zeug te ondersteunen

Een goede conditie van de zeug bij binnenkomst in de kraamstal is essentieel. Daar kan aan worden bijgedragen door het toepassen van de juiste opfok- en drachtvoeders in combinatie met passende voerschema’s in de opfok en drachtperiode. Daarnaast is het belangrijk dat de zeug tijdens het werpen voldoende energie beschikbaar heeft. Juist hierbij speelt de combinatie van snel en langzaam beschikbare energie een belangrijke rol.

In onze voeders werken we met energiebronnen die op verschillende momenten vrijkomen en door de zeug benut kunnen worden. Onder andere de vezelfractie in het voer speelt hierbij een belangrijke rol. Verschillende typen vezels zorgen voor een geleidelijke vrijgave van energie via vetzuren die ontstaan tijdens fermentatie in de darm. Hierdoor blijft de energievoorziening beter op peil gedurende het hele geboorteproces.

Gezonde darm zorgt voor betere lactatie

Bij De Heus werken we daarom met verschillende hoogwaardige vezelbronnen en passen we de Matrix-wals-technologie toe. Hiermee behouden vezels meer structuur en worden ze niet te fijn gemalen. Dat ondersteunt niet alleen de energievoorziening, maar draagt ook bij aan een goede darmgezondheid en meer rust bij de zeug rondom het werpen.

Een gezonde darm speelt een belangrijke rol in de transitieperiode. Zeugen die goed blijven eten en een stabiele darmfunctie behouden, hebben doorgaans een betere start van de lactatie. Ook de kwaliteit van grondstoffen verdient aandacht. 

Mycotoxinen kunnen dehormoonhuishouding rondom het werpen en de opstart van de lactatie verstoren en gezondheidsproblemen veroorzaken bij zowel de zeug als de biggen. Door gebruik te maken van geschoonde granen houden we de mycotoxinebelasting zo laag mogelijk. Daarnaast ondersteunen vitamines en sporenelementen in onze lacto-premix de stofwisseling en hormoonhuishouding van de zeug. 

Water: een vaak onderschatte factor

Wanneer gesproken wordt over de voorbereiding op lactatie, gaat de aandacht meestal direct uit naar voer. Toch verdient water óók aandacht. Water speelt een essentiële rol in vrijwel alle processen in het lichaam en wordt nog belangrijker zodra de biest- en melkproductie op gang komt. 

Met behulp van individuele watermeters op het proefbedrijf van De Heus - De Elsenpas – hebben we de wateropname van zeugen rondom het werpen gevolgd. Daarbij viel op dat de wateropname al enkele dagen vóór het werpen toeneemt en vervolgens verder stijgt tijdens de opstart van de lactatie. Deze resultaten laten zien dat voldoende drinkwater niet alleen belangrijk is na het werpen, maar ook tijdens de voorbereiding op de lactatie. Voldoende beschikbaarheid van schoon drinkwater, een goed werkende drinkvoorziening en voldoende drinkcapaciteit verdienen daarom extra aandacht rondom het werpen.

De Heus zeugenvoeders voor fitte hoog productieve zeugen:

  • Snel en langzaam beschikbare energiebronnen
  • MWT technologie
  • Geschoonde grane
  • Lacto premix

Blijven ontwikkelen voor betere resultaten

Binnen De Heus blijven we continu investeren in kennis en onderzoek om onze klanten beter te ondersteunen. Momenteel werkt Jackeline Hornstra aan haar promotieonderzoek bij Adaptation Physiology aan Wageningen University & Research. In haar onderzoek richt zij zich specifiek op de fysiologische veranderingen en metabolische aanpassingen van zeugen tijdens de transitie van dracht naar lactatie. In dit meerjarige onderzoek wordt gekeken naar wat er precies gebeurt in het lichaam van de zeug rondom het werpen en hoe voeding hier optimaal op kan aansluiten. Nieuwe inzichten uit onderzoek vertalen we continu naar onze voeders en adviezen. Die wisselwerking tussen onderzoek en praktijk vormt een belangrijk onderdeel van onze aanpak. Zo ontwikkelen we voer dat steeds beter aansluit bij wat de zeug rondom het werpen nodig heeft en leggen we de basis voor een goede lactatie en vitale biggen.

Over de auteur

Albert Timmerman

Productmanager zeugen en biggen