De winst die een TMR-audit bij de Familie Noordman opleverde

Tijdens een TMR-audit kijkt een specialist mee in het dagelijkse voerproces en beoordeelt of het rantsoen op papier overeenkomt met wat de koeien daadwerkelijk opnemen. De audit begint bij de kuil: de kwaliteit, hoe deze wordt uitgehaald, hoe het materiaal uit elkaar valt en of de deeltjes al voldoende verkleind zijn voordat ze in de mengwagen gaan. Vervolgens wordt gekeken naar de mengtechniek, zoals mengtijd, laadvolgorde en het aantal omwentelingen, omdat deze factoren bepalen hoe homogeen het mengsel wordt.

Ook de staat van de mengwagen en de messen speelt een belangrijke rol. Versleten messen verkleinen de kuil onvoldoende, waardoor koeien kunnen selecteren. Daarnaast wordt de droge stof gemeten, omdat een te droog rantsoen selectie bevordert en soms vraagt om water of een nat bijproduct. Met de schudbox wordt zichtbaar hoe het rantsoen werkelijk is gemengd en verkleind. Tot slot wordt naar de koe gekeken: pens vulling, mest -, herkauwactiviteit en gedrag geven directe aanwijzingen over opname en vertering.

De audit op het bedrijf in Dalfsen liet zien dat er op meerdere punten verbetering mogelijk was. De kuil werd te kort gemengd, waardoor lange deeltjes onvoldoende werden verkleind. Het toerental van de mengwagen lag te laag, wat resulteerde in een minder homogeen mengsel. Daarnaast waren de messen versleten en sneden ze onvoldoende.

De schudbox bevestigde dit beeld: de deeltjes waren langer dan gewenst en de monsters verschilden onderling te veel. Hierdoor bleek dat het berekende rantsoen niet overeenkwam met wat de koeien daadwerkelijk opnamen. “Je doet het zoals je het altijd gedaan hebt,” zegt Noordman. “Dan denk je dat het goed is. Maar als je het ziet, weet je: dit kan beter.”

Samen met rundvee specialist Ton Feijen werden gerichte aanpassingen doorgevoerd. De kuil wordt nu eerst langer gemengd voordat andere producten worden toegevoegd, zodat de deeltjes beter worden verkleind. Het toerental van de vijzels werd verhoogd van 23 naar ongeveer 30 omwentelingen per minuut, wat zorgde voor een homogener mengsel.

Daarnaast zijn zes nieuwe, langere messen geplaatst met een agressievere kartel, waardoor de snijwerking verbeterde. Omdat de kuil droog was, werd water toegevoegd om het mengsel beter te binden en selectie te verminderen. En misschien wel het belangrijkste: Noordman zegt dat hij veel bewuster ging werken volgens de mengopdracht. Geen schepje meer of minder op gevoel, maar precies voeren wat berekend is. “Als je ergens naartoe wilt, dan pak je het gewoon op,” zegt hij. “We hadden een doel, en dan ga je ervoor.”

De aanpassingen leverden snel resultaat op. De melkproductie steeg van 27 naar ongeveer 35 liter per koe per dag. De BSK verbeterde van 43 naar 50, zonder extra krachtvoer of grote investeringen.

Ook in de stal waren duidelijke verbeteringen zichtbaar. De koeien hadden een betere pens vulling, glansden mooier en waren rustiger. Het gedrang aan het voerhek nam af, de mest werd egaler en de klauwgezondheid en vruchtbaarheid lieten een positieve trend zien. De gehalten bleven stabiel, ondanks de hogere productie. “Je ziet ze gewoon goed herstellen,” zegt Noordman. “De gezondheid is top.”

Het mengen kost nu iets meer tijd, maar die extra minuten worden ruimschoots terugverdiend. “Als je van 27 naar 35 liter gaat, dan is die extra tijd niks,” aldus Noordman. “De hogere productie en verbeterde diergezondheid zorgen voor een duidelijk beter rendement,” vult Raymond aan.

De belangrijkste opbrengst van de TMR-audit is volgens Noordman het inzicht in het voerproces. Wat eerder een routineklus leek, blijkt precisiewerk met directe invloed op productie, gezondheid en rendement. “Je ziet pas wat er beter kan als iemand meekijkt,” zegt hij. “Goed mengen en zorgen dat er voldoende voer in de koe komt, dat verdient zich vanzelf terug.”

Zijn advies aan collega-veehouders is duidelijk: “Laat een audit uitvoeren. Je wordt je bewust van wat er gebeurt en haalt er meer uit dan je denkt.”

De TMR-audit bracht op dit bedrijf geen grote investeringen met zich mee, maar wel grote resultaten. Door het voerproces te optimaliseren steeg de melkproductie aanzienlijk en verbeterden gezondheid en rust in de koppel. Het laat zien dat optimalisatie van het voerproces een enorme impact kan hebben, en dat er vaak meer in een koppel zit dan je op het eerste gezicht denkt.