Tips voor een betere BEX

BEX is onderdeel van de KringloopWijzer en brengt de bedrijfsspecifieke stikstof- en fosfaatexcretie van de veestapel in beeld. Daarbij wordt gekeken naar de hoeveelheid stikstof en fosfor die dieren via het voer opnemen, bijvoorbeeld uit ruwvoer, bijproducten, brok en meel. Daartegenover staat wat wordt vastgelegd in groei en via melk wordt afgevoerd. Wat overblijft, wordt uitgescheiden via mest.

De mestproductie van de veestapel kan worden berekend met Forfaits. Dit zijn vaste normen voor melkkoeien, gebaseerd op onder andere melkproductie en het gemiddelde melkureum, en vaste normen voor jongvee en andere graasdieren.

Met BEX kan blijken dat de veestapel minder stikstof en fosfaat uitscheidt dan op basis van de forfaits wordt berekend. In dat geval kan BEX-voordeel opleveren en hoeft mogelijk minder mest te worden afgevoerd. Valt de BEX juist ongunstiger uit, dan kan ervoor worden gekozen om met de forfaits te rekenen.

Om met BEX te kunnen rekenen, moeten de kuilen worden gemeten en bemonsterd. Voor vers gras wordt gerekend met het gemiddelde eiwitgehalte van de nieuw aangelegde graskuilen, gecorrigeerd voor conserveringsverliezen.

Door de lange droge periode is de mineralisatie in de bodem doorgegaan. Daarnaast is op veel bedrijven in augustus nog mest uitgereden. Hierdoor is de verwachting dat de komende snedes uiteindelijk veel eiwit zullen bevatten. Maar een hoog eiwitgehalte kan het BEX-resultaat negatief beïnvloeden (1). Tegelijkertijd heeft de droogte op verschillende bedrijven gezorgd voor een lagere grasopbrengst. Daardoor kan later in het seizoen een tekort aan ruwvoer ontstaan (2).

Tips voor een betere BEX:

1. (1) Benut vers gras op het juiste moment
   Vers gras opnemen via zomerstalvoedering of weidegang kan interessant zijn, zolang de draagkracht van de bodem dit toelaat. Na regen neemt het gras weer volop water en stikstof op. Het heeft echter tijd nodig om deze stikstof om te zetten in bruikbaar eiwit. In eerste instantie kan relatief veel nitraat aanwezig zijn. Na ongeveer drie weken verbetert de eiwitkwaliteit en wordt benutting via zomerstalvoedering of weidegang interessanter.
2. Benut het laatste gras flexibel
   Later in het najaar, wanneer de buitentemperatuur rond of onder de 10 °C ligt, kan het laatste gras worden gemaaid en vers in balen worden verwerkt. Door de lage temperatuur blijft het gras langer groen. Zo creëer je een flexibele eiwitbron die je gericht kunt inzetten in het rantsoen door het groen op te voeren.
3. Zorg voor een goede conservering
   Gebruik een passend inkuilmiddel om conserveringsverliezen zoveel mogelijk te beperken. Dat geldt voor gras, maar ook voor snijmaïs. Voederwaarde die tijdens de conservering verloren gaat, kun je immers niet meer benutten voor melkproductie en draagt ook niet bij aan een gunstig BEX-resultaat.
4. (2) Vul een ruwvoertekort slim aan
   Dreigt er op een grasrijk bedrijf een tekort aan ruwvoer? Kies dan bij voorkeur voor voedermiddelen met veel energie en relatief weinig eiwit, in plaats van extra graskuil aan te kopen. Graskuilen zitten lager in VEM en hoger in eiwit dan bijvoorbeeld snijmaïs of bijproducten zoals aardappelproducten, perspulp en citruspulp. Dat maakt deze producten vaak interessanter vanuit BEX-perspectief.
5. Overweeg pensbestendig vet
   Pensbestendig vet levert veel energie en bevat geen eiwit. Daarmee kan het helpen om de energiedichtheid van het rantsoen te verhogen zonder extra stikstof aan te voeren.
6. Werk aan een hogere voerefficiëntie
   Hoe meer melk een koe produceert uit iedere kilo opgenomen droge stof, hoe efficiënter nutriënten worden benut. Een betere voerefficiëntie kan daarmee bijdragen aan zowel het technische als economische resultaat van het bedrijf.