Home / Kennisbank / Wat en waarom van de Kringloopwijzer

Wat en waarom van de Kringloopwijzer

- In dit artikel gaan we wat dieper in op de Kringloopwijzer. Dit instrument is ontwikkeld vanuit de Wageningen Universiteit in samenwerking met Koeien en Kansen. Het is een uitvloeisel vanuit de welbekende oude MINAS, maar dan wetenschappelijk onderbouwd en praktijkgericht. De vraag is echter wat dit betekent voor u als melkveehouder.

Wat is de Kringloopwijzer?

De huidige forfaitaire gebruiksnormen zijn gebaseerd op een koemodel, ontwikkelt door professor Tamminga. Daarbij wordt gebruik gemaakt van veel gemiddelde waarden, bijvoorbeeld een gemiddeld rantsoen en een gemiddelde melkproductie. De Kringloopwijzer is niet meer, maar ook niet minder, dan een instrument wat de mineralenkringloop van stikstof (N) en fosfaat (P2O5) op een bedrijf in kaart brengt. Daarbij worden de gemiddelde waarden vervangen door de waarden van het specifieke bedrijf. Er wordt dus niet meer met een gemiddelde melkproductie gerekend, maar met de specifieke productie van het bedrijf. En met de specifieke waarden van het rantsoen. Kortom, een bedrijfsspecifieke berekening. Dat biedt mogelijkheden om verbeterpunten te benutten en goede punten te verzilveren. Het uitgangspunt is daarbij de Bedrijfsspecifieke Excretie (BEX). Vanuit de BEX wordt herleid wat de voerproductie van de grond is geweest. Daarmee kan berekend worden hoeveel N en P2O5 de bodem heeft geleverd en dus aan onttrokken is. Vanuit de BEX is bekend hoeveel mineralen er in mest geproduceerd worden. Door rekening te houden met afvoer en voorraden, kan ook berekend worden hoeveel er aan de bodem gegeven wordt. Daarmee is dus aan de ene kant bekend hoeveel er op de grond komt en aan de andere kant hoeveel er van de grond wordt afgehaald. Daarmee is de cirkel rond. Wanneer daartussen een gat ontstaat is er een verliespost van mineralen naar de bodem. Dit kan worden vastgelegd in de bodem of uitspoelen naar het grondwater. Het tegenovergestelde kan zijn dat er meer onttrokken wordt aan de bodem dan dat er aan mest op gebracht wordt. Dat is een verarming van de bodem. Beide geen duurzame oplossingen en niet wenselijk. Wanneer er over langere tijd (3 jaar) bekend is wat deze getallen zijn, dan kan voor een willekeurig bedrijf berekend worden wat de bedrijfsspecifieke fosfaatonttrekking is. Dit wordt genoemd BEP, BedrijfsExcretie fosfaat (P).

Verband tussen BEX en BEP
Figuur 1: Verband tussen BEX en BEP

Voor N is dit wat lastiger, omdat N ook kan worden vastgelegd in de vorm van organische stof van de bodem. Daarnaast kan het vervluchtigen in de vorm van ammoniak. Toch is men bezig dit geheel bedrijfsspecifiek te maken (BEN). Op basis van de BEX met enkele aanvullende gegevens, zoals manier van mestopslag en manier van toedienen van de mest, kan ook een specifieke ammoniakproductie vastgesteld worden. Dat heet dan weer BEA. Toekomstmuziek zit er in de BEC, BedrijfsExcretie koolstof (C), waarmee de koolstof kringloop in beeld gebracht wordt met daarbij de productie van lachgas en methaan. Ook daar worden in de toekomst wellicht eisen aan gesteld. Met de Kringloopwijzer zijn die op termijn wellicht ook specifiek vast te stellen.

Verband tussen BEC, BEP, BEX, BEA en BENFiguur 2: Kringloopwijzer

Waarom Kringloopwijzer?

Er zijn enkele redenen waarom de Kringloopwijzer op korte termijn een grote plaats in kan gaan nemen in de melkveehouderij:
» Fosfaatproductie moet omlaag. Eerste stappen zijn gezet door P-voerspoor. Daar is al een aanzienlijke reductie mee behaald. Verdere reductie moet echter specifiek op bedrijfsniveau om de benutting verder te verhogen. Om te zien waar dat binnen een bedrijf kan is de kringloopwijzer een goed instrument;
» De zuivel heeft voorgesteld dat alle bedrijven met een fosfaatoverschot in 2015 mee moeten doen met de kringloopwijzer om zo inzicht te krijgen in de benutting;
» Overheid wil borging. In Nederland kunnen we de Europese Unie goed overtuigen dat we een beter klimaat hebben voor goede grasproductie dan de rest van Europa. Er mag daarom meer bemest worden, maar dan moet dat wel goed geborgd en controleerbaar zijn;
» Beter bedrijfsrendement. Wanneer de kringloop in beeld is, weet je waar je zuinig op moet zijn en waar je aan kunt werken. Kortom verbetering van het rendement, vaak op het gebied van grond:
» Een hogere efficiëntie geeft straks wellicht ook meer ruimte om melk te produceren. En daarmee een directe invloed op de omzet van het bedrijf.

Wat kunt u met de Kringloopwijzer?

De Kringloopwijzer is voor iedereen beschikbaar op www.mijnkringloopwijzer.nl. Iedereen kan daarmee individueel de Kringloopwijzer invullen. Om een idee te krijgen bij de cijfers is het leerzaam om dit in groepsverband te vergelijken. FrieslandCampina heeft bijvoorbeeld voorlopergroepen georganiseerd om het gebruik te stimuleren. Deze zijn inmiddels van start gegaan. Ondernemen is vooruit denken. Wanneer dit hele verhaal de limiterende factor wordt om melk te leveren zullen we van de Kringloop nog wel meer gaan horen!

Winnaars hebben een plan, verliezers een excuus

Gerelateerde artikelen

Deze website maakt gebruik van cookies

Alle websites van De Heus Voeders gebruiken cookies en vergelijkbare technieken. We gebruiken functionele cookies om ervoor te zorgen dat onze websites goed en veilig werken en analytische cookies om u de best mogelijke gebruikerservaring te geven. Marketingcookies worden geplaatst om u gepersonaliseerde sector relevante informatie te tonen in plaats van algemene.

Als u op ‘Akkoord‘ klikt, stemt u in met het plaatsen van alle cookies. Of klik op de knop ‘Verander uw cookie-instellingen‘ om uw voorkeuren te wijzigen.


Lees het cookiebeleid van De Heus Voeders voor meer informatie over cookies.